Etiketë: Mali i Zi

  • BE thirrje Malit të Zi të intensifikojë përpjekjet për të mbyllur kapitujt e negociatave deri në vitin 2026

    Komisioneria evropiane për Zgjerim, Marta Kos tha të enjten në Podgoricë, gjatë takimit me kryeministrin e Malit të Zi Milojko Spajiç, se “inkurajon Malin e Zi që të punojë edhe më shumë nëse dëshiron të mbyllë kapitujt e negociatave me BE-në deri në vitin 2026”.

    Ajo theksoi se “Mali i Zi ka mundësi t’i përfundojë negociatat gjatë mandatit të saj dhe se presidenti malazez Jakov Milatoviç dhe kryeministri Milojko Spajiç kanë konfirmuar se qytetarët e duan një gjë të tillë”.

    Zonja Kos tha se të gjithë aktorët politikë duhet të punojnë në përputhje me dëshirat e qytetarëve për hyrjen në BE.

    “Zgjerimi duhet të përfshijë të gjitha shtresat e shoqërisë, institucionet,” tha ajo.

    “Mali i Zi ka një mundësi historike dhe nuk ka kohë për të humbur. Unë kam besim tek ju që të më bëni krenar,” tha Komisionerja për Zgjerimin.

    Zonja Kos tha se mënyra më e mirë për të ecur përpara është përfshirja e opozitës dhe mbështetja e reformave dhe shtoi se duhet kuptuar gjithashtu se parlamenti është një vend për të diskutuar dallimet.

    “Pres që shumica në parlament të mbështesë reformat”, tha zonja Kos.

    Marta Kos shprehu ngushëllimet e saj për familjet e të vrarëve në tragjedinë në Cetinë me 1 janar dhe u uroi shërim të shpejtë të plagosurve.

    Kryeministri malazez Milojko Spajiç tha se vizita e Komisioneres Evropiane për Zgjerim, Marta Kos është një detyrim i madh për Malin e Zi të punojë edhe më shumë.

    “Është një nder i madh dhe një detyrim i madh për ne që t’i mbyllim kapitujt deri në vitin 2026. Ne duhet të fokusohemi në reformat që kërkojnë dhe kërkojnë një kompromis midis qeverisë dhe opozitës,” tha zoti Spajiç.

    Mali i Zi është vendi i parë i Ballkanit Perëndimor që Marta Kos viziton në cilësinë e saj si Komisionere për Zgjerimin.

    Mali i Zi ka bërë përparimin më të madh në procesin e anëtarësimit në Ballkanin Perëndimor dhe shihet si anëtari i parë i ardhshëm i BE-së.

    Pas një vlerësimi pozitiv të standardeve kalimtare në fushat e shtetit të së drejtës, vendi ka dalë nga një ngërç shumëvjeçar në negociatat e anëtarësimit dhe po punon për të mbyllur të gjithë kapitujt në procesin e anëtarësimit./VOA

  • Dy masakra në dy vjet e gjysmë: Mali i Zi injoroi thirrjet për kontroll të rreptë të armëve

    Për dy vjet e gjysmë, dy vrasje masive në Cetinje të Malit të Zi.

    Në gusht të vitit 2022, Vuk Borilloviq vrau 10 persona, përfshirë dy fëmijë, Marko dhe Mashan, dhe plagosi gjashtë të tjerë me një pushkë gjuetie, për të cilën kishte leje.

    Më 1 janar të vitit 2025, Aco Martinoviq, duke përdorur armë pa leje, vrau 12 persona, përfshirë dy fëmijë, Jovan dhe Vukan, ndërsa plagosi katër të tjerë.

    Viktima e 13-të ndërroi jetë në spital më 9 janar.

    Borilloviq u vra 45 minuta pasi filloi vrasjet, Martinoviq kreu vetëvrasje gjashtë orë pasi kreu vrasjet e para.

    Në rastin e parë, në Cetinje ishin 12 policë, ndërsa në rastin e dytë nëntë.

    Edhe Borilloviq, edhe Martinoviq ishin të raportuar më herët në polici për dhunë dhe armëmbajtje pa leje.

    Organizatat joqeveritare Aksioni për të Drejtat e Njeriut dhe Qendra për të Drejtat e Grave pyetën autoritetet se çfarë ka ndryshuar në sistemin e sigurisë në Cetinje nga viti 2022 e deri më sot?

    A është bërë ndonjë gjë ndërmjet këtyre dy vrasjeve masive në sferën e kontrollit të armëve, ku u iniciua Ligji Marko dhe Mashan?

    Vetëm pas masakrës së dytë, Qeveria e Malit të Zi paralajmëroi masa emergjente: ligj të ri, kontrolle, konfiskim armësh.

    Në Mal të Zi, ku jetojnë rreth 620 mijë banorë, ka mbi 100 mijë armë legale dhe deri në 80 mijë ilegale.

    Kontroll armësh pas masakrës së dytë

    Pas masakrës së parë në vitin 2022, OJQ-të dhe individët bënë thirrje për rishikimin e licencave të armëve dhe për reduktimin e numrit të armëve, sidomos atyre të paligjshme.

    Pavarësisht këtyre thirrjeve, numri i personave me leje për armë në Mal të Zi është rritur gjatë dy vjetëve të fundit – nga 67.545 në vitin 2022 në 69.593 vitin e kaluar.

    Dy ditë pas masakrës së dytë, në janar të këtij viti, kryeministri malazez, Millojko Spajiq, paralajmëroi miratimin e një ligji të ri për armët.

    Ai tha se do të kontrollohen të gjitha lejet ekzistuese për armët e ligjshme, do të ndërmerren dënime drakoniane për posedimin e armëve pa leje, si dhe do të kontrollohet puna e shoqatave të gjuetisë.

    Ai dha edhe një afat prej dy muajsh për kthimin e armëve pa leje pa pasoja ligjore.

    Gjithashtu, u paralajmërua edhe një linjë telefonike anonime për denoncimin e armëve pa leje, me mundësi shpërblimi për denoncuesit.

    “Populizmi nuk i zgjidh lëshimet”

    Avokati malazez, Vesellin Radulloviq, thotë se kushdo që mendon se krimet e ngjashme mund të parandalohen me ndryshimin e Ligjit për armët – ashtu siç u paralajmërua – e mashtron opinionin.

    “Ose nuk e ka ndërmend të merret seriozisht me këtë problem, ose nuk e ka idenë se për çfarë flet”, thotë Radulloviq për Radion Evropa e Lirë.

    Ai shton se gati dy javë pas krimit, policia nuk ka përcaktuar ende se nga kush e ka siguruar Martinoviq armën pa leje dhe sasinë e madhe të municionit.

    “Në një qytet me madhësinë e Cetinjes [me më pak se 15.000 banorë], policia profesioniste do ta kishte zbuluar këtë që në ditën e parë, me kusht që udhëheqësit do ta donin vërtet një gjë të tillë”, sipas Radulloviqit.

    Ai thotë se ky rast flet për udhëheqjen jashtëzakonisht joprofesionale të sektorit të sigurisë, ose për njerëz që i mbulojnë nxitësit dhe ndihmësit e vrasësit.

    “Kryeministri duhet ta trajtojë këtë problem, nëse ai vetë nuk i përket njërit prej grupeve të lartpërmendura. Ky problem sigurisht që nuk do të zgjidhet me ndryshimin e Ligjit për armët”, thotë Radulloviq.

    Autoritetet nuk u morën me Ligjin Marko dhe Mashan

    Masakra e re në Cetinje rinxori në pah iniciativën për miratimin e Ligjit Marko dhe Mashan.

    Nisma që u ndërmor më 2023 – vitin pas vrasjes së parë masive në Cetinje – mori emrin e dy vëllezërve të vrarë atëherë.

    Ligji parashikon dënime më rigoroze për shkelësit, vlerësime të hollësishme psikologjike dhe konfiskim automatik të armëve nga individët e dhunshëm.

    Iniciativën e mori Maja Lilaniq Popoviq, motra e njërës prej viktimave të masakrës së Borilloviqit në vitin 2022.

    Ajo vendosi ta niste këtë çështje, pasi TV E e Malit të Zi, në shtator të vitit 2023, transmetoi disa dokumente që tregonin se autoritetet e injoruan detyrimin ligjor për t’ia konfiskuar armët Borilloviqit, për shkak të dhunës.

    U zbulua se pas një kallëzimi penal kundër Borilloviqit në korrik të vitit 2022, për sulm ndaj një kolegu, policia e Cetinjes i dërgoi një letër degës së Ministrisë së Punëve të Brendshme në Cetinje, për t’i konfiskuar armën Borilloviqit, por se asgjë nuk u ndërmor.

    “Nëse atij do t’i merret arma, do të shmanget një tragjedi tjetër e përmasave të tilla”, tha atëkohë Lilaniq Popoviq.

    Nisma u mbështet nga 4.290 qytetarë në një platformë online.

    Për ta dorëzuar atë në Qeveri janë të nevojshme tri mijë nënshkrime dhe gjashtë mijë për ta dorëzuar në Kuvend.

    Radio Evropa e Lirë pyeti Qeverinë e Malit të Zi dhe Ministrinë e Brendshme se çfarë është bërë në lidhje me këtë iniciativë dhe nëse është e vërtetë që ministri i Punëve të Brendshme, Danillo Sharanoviq, ka pesë muaj që i injoron apelet e ndërmarrësve të saj për takim, por nuk mori përgjigje prej asnjërit institucion.

    Protestat dhe kërkesat publike

    Pa përgjigje mbeten edhe pyetjet e familjarëve dhe qytetarëve të Cetinjes nga marshi protestues i tetorit të vitit 2023, i organizuar për shkak të neglizhencës së policisë gjatë masakrës.

    Mes tjerash, ata pyetën se përse nuk i është konfiskuar arma Borilloviqit, përkundër kallëzimit penal, dhe përse askush prej autoriteteve nuk ka dhënë dorëheqje.

    Pas tragjedisë së dytë më 1 janar, u mbajtën protesta të reja me thirrjet për dorëheqjen e drejtuesve të sektorit të sigurisë.

    Në protestën e 5 janarit u kërkua edhe demilitarizimi i shoqërisë, konfiskimi i armëve dhe kontrolli më i rreptë i tyre, si dhe kthimi i edukimit qytetar si lëndë e detyrueshme në shkolla.

    Dorëheqjen e udhëheqësve të sektorit të sigurisë e kërkoi edhe kryetari i komunës së Cetinjes, Nikolla Gjurashkoviq.

    Avokati Radulloviq thotë për Radion Evropa e Lirë se nëse stafi përgjegjës për kolapsin e sistemit të sigurisë, mbetet në pozitat e tij, do të bëhet e qartë se paralajmërimi për ndryshime në ligj, është një rrëfim populist.

    “Kjo do të thotë se kolltukët e të paaftëve janë më të rëndësishëm se jeta e qytetarëve dhe fëmijëve të Malit të Zi, të cilët po vriten nga monstrat”, thotë Radulloviq.

    Këshilli i Sigurisë Kombëtare i Malit të Zi, në seancën e 3 janarit, nuk shqyrtoi kryerjen e ndonjë hetimi për veprimet e policisë në rastin e masakrës së 1 janarit.

    I pyetur për mundësinë e shkarkimit të ministrit të Brendshëm, Danillo Sharanoviq, kryeministri Spajiq tha se puna e tij do të vlerësohet në ristrukturimin e ardhshëm të Qeverisë.

    Pas masakrës së Borilloviqit në vitin 2022, askush nuk dha dorëheqje në Mal të Zi./REL

  • Mijëra protestues në Mal të Zi kërkojnë përgjegjësi nga autoritetet pas vrasjes së 12 personave më 1 janar

    Mijëra qytetarë protestuan të dielën në qytetin e Cetinjes dhe kryeqytetin Podgoricë në Mal të Zi, duke kërkuar përgjegjësi nga udhëheqësit politikë dhe autoritetet e sigurisë, pas vrasjes së 12 personave më 1 janar në Cetinje.

    Demonstruesit ndezën qirinj dhe mbajtën heshtje për të vrarët, ndërsa mbanin pankarta dhe hidhnin thirrje të zemëruara, duke akuzuar politikanët në Malin e Zi për tragjedinë e Cetinjes dhe duke kërkuar dorëheqjen e tyre.

    Vrasja e shumëfishtë, ndër më të rëndat në vend, ndodhi të mërkurën pasdite, kur 45 vjeçari Aco Martinoviç qëlloi viktimat në Cetinjë pasi kishte konsumuar alkool. Ai arriti t’i shmanget policisë për orë të tëra.

    Në mesin e të vrarëve është edhe motra e tij. Më pas ai vrau veten dhe vdiq nga plagët e marra në orët e hershme të së enjtes.

    Kjo ishte vrasja e dytë në masë brenda më pak se tre vitesh në Cetinjë, që gjendet 38 kilometra në perëndim të Podgoricës. Në gusht të vitit 2022, një i armatosur vrau 10 persona, përfshirë dy fëmijë, para se të vritej.

    Protestuesit kërkuan dorëheqjen e Ministrit të Brendshëm, Danilo Sharanoviç dhe Zëvendëskryeministrit për Siguri dhe Mbrojtje, Aleksa Beçiç, i cili është edhe në krye të sigurisë dhe mbrojtjes.

    Shumë banorë të Malit të Zi janë të zemëruar me ato që i konsiderojnë reforma të ngadalshme të policisë, e cila ka mungesë punonjësish dhe fondesh dhe grindjeve burokratike dhe politike brenda qeverisë.

    Kërkesa të tjera kanë të bëjnë me çmilitarizimin e shoqërisë dhe konfiskimin e armëve, së bashku me rishikimin e të gjitha lejeve të dhëna në periudhën e kaluar, ngritjen e policisë komunitare, rikthimin e edukimit qytetar si lëndë e detyrueshme në shkollat fillore dhe të mesme, shpalljen e moratoriumit për dhënien e lejeve të reja të armëve deri në ndryshimin e ligjit etj.

    Protesta u organizua nga grupi i studentëve “Kamo Sutra” (Kah Nesër), të cilët theksuan se nuk kanë lidhje me asnjë parti politike dhe se protestat po i organizojnë pa asnjë ndikim partiak./VOA