{"id":3203311,"date":"2025-01-09T09:09:55","date_gmt":"2025-01-09T08:09:55","guid":{"rendered":"https:\/\/kallxo.com\/?p=3203311"},"modified":"2025-01-09T09:09:55","modified_gmt":"2025-01-09T08:09:55","slug":"shba-perse-interesohet-donald-trump-per-groenlanden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/?p=3203311","title":{"rendered":"SHBA: P\u00ebrse interesohet Donald Trump p\u00ebr Grenland\u00ebn?"},"content":{"rendered":"<p>Presidenti i zgjedhur i SHBA-s\u00eb, Donald Trump, sipas deklarimit t\u00eb fundit, do q\u00eb ta inkorporoj\u00eb me SHBA-n\u00eb Grenland\u00ebn, n\u00eb rast nevoje edhe me ndihm\u00ebn ushtarake.<\/p>\n<p>Presidenti i zgjedhur i SHBA-s\u00eb, Donald Trump q\u00eb pas fitores n\u00eb Zgjedhje ka p\u00ebrs\u00ebritur deklaratat, se Grenlanda duhet t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e Shteteve t\u00eb Bashkuara. Grenlanda \u00ebsht\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe e mbuluar nga akulli. Ishulli m\u00eb i madh i bot\u00ebs ka vet\u00ebm rreth 56.000 banor\u00eb. Ky territor \u00ebsht\u00eb i pasur n\u00eb l\u00ebnd\u00eb t\u00eb para dhe pozicion t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm strategjik n\u00eb Atlantikun e Veriut. Ai i p\u00ebrket Danimark\u00ebs q\u00eb prej 600 vjet\u00ebsh dhe g\u00ebzon autonomi t\u00eb zgjeruar. Deri tani Grenlanda ka hequr dor\u00eb nga nj\u00eb pavar\u00ebsi e plot\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb k\u00ebrkon\u00a0Trump?<\/strong><\/p>\n<p>Pak para Krishtlindjes Trump s\u00ebrish hapi diskutimin p\u00ebr Grenland\u00ebn. SHBA-ja \u00ebsht\u00eb e mendimit, q\u00eb &#8220;n\u00eb interesin e siguris\u00eb komb\u00ebtare dhe t\u00eb liris\u00eb n\u00eb bot\u00eb&#8221; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb &#8220;domosdoshm\u00ebri absolute&#8221; ta posedosh dhe ta kontrollosh Groenland\u00ebn &#8211; deklaroi presidenti i ardhsh\u00ebm. Me k\u00ebt\u00eb Republikani i referohet p\u00ebrpjekjes s\u00eb d\u00ebshtuar t\u00eb tij gjat\u00eb mandatit t\u00eb par\u00eb, duke propozuar m\u00eb 2019 p\u00ebr ta bler\u00eb Grenland\u00ebn.<\/p>\n<p>Djali i tij, Trump Jr. vizitoi m\u00eb 07.01.2025 ishullin, sikurse u komunikua gjat\u00eb nj\u00eb udh\u00ebtimi privat. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dit\u00eb Trump Senior dha nj\u00eb Konferenc\u00eb shtypi n\u00eb Rezidenc\u00ebn e tij n\u00eb Florida. N\u00eb deklarimin e tij ai nuk p\u00ebrjashtoi as hapat ushtarak\u00eb apo imponimin ekonomik p\u00ebr t\u00eb vendosur kontrollin ndaj Grenland\u00ebs dhe Kanalit t\u00eb Panamas\u00eb. &#8220;Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb deal, q\u00eb duhet t\u00eb realizohet.&#8221; &#8211; tha Trump.<\/p>\n<p><strong>Mund ta blej\u00eb Trump Groenland\u00ebn?<\/strong><\/p>\n<p>Edhe nj\u0451 her\u0451 tjet\u0451r nj\u0451 president i SHBA-s\u0451 ka dashur ta blej\u0451 Grenland\u0451n: Harry Truman, pas Luft\u0451s s\u0451 Dyt\u0451 Bot\u0451rore, p\u0451r 100.000 Dollar\u0451. Edhe at\u0451her\u0451 Qeveria daneze pati refuzuar. P\u00ebr propozimin e tij p\u00ebr blerjen e ishullit m\u00eb 2019 Trump mori nj\u00eb refuzim t\u00eb prer\u00eb nga Danimarka dhe Grenlanda. Ngjash\u00ebm ishin reagimet edhe aktualisht. &#8220;Grenlanda na p\u00ebrket neve. Ne nuk jemi n\u00eb shitje dhe asnj\u00ebher\u00eb nuk do t\u00eb dalim n\u00eb shitje.&#8221; &#8211; deklaroi kryeministri i ishullit, Mute Egede. Megjithat\u00eb, n\u00eb fjalimin e tij me rastin e Vitit t\u00eb Ri kryeministri i Grenland\u00ebs u shpreh p\u00ebr nj\u00eb pavar\u00ebsi nga Danimarka.<\/p>\n<p><strong>\u00c7&#8217;mund t\u00eb ndodh\u00eb me nj\u00eb pavar\u00ebsi t\u00eb Grenland\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Grenlanda q\u00eb nga viti 1953 \u00ebsht\u00eb koloni daneze dhe tani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb territor i vet\u00ebadministruar brenda mbret\u00ebris\u00eb. Q\u00eb nga viti 2009 ishulli ka t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb mbaj\u00eb referendum p\u00ebr shpalljen e pavar\u00ebsis\u00eb. N\u00ebse ndodh kjo, Grenlanda mund t\u00eb vendos\u00eb p\u00ebr nj\u00eb afrim me SHBA-n\u00eb n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb Marr\u00ebveshjeje Asociimi ngjash\u00ebm si me ishujt Marshall, Mikronezin\u00eb dhe Palaun n\u00eb Paq\u00ebsor.<\/p>\n<p>Shumica e banor\u00ebve t\u00eb ishullit ndon\u00ebse duan pavar\u00ebsin\u00eb n\u00eb sfondin e var\u00ebsis\u00eb ekonomike prej Danimark\u00ebs dhe BE-s\u00eb jan\u00eb skeptik\u00eb. N\u00eb pranver\u00eb n\u00eb Grenland\u00eb zhvillohen Zgjedhjet e rregullta parlamentare. Pavar\u00ebsia nga Danimarka \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tem\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb fushat\u00ebn elektorale.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb u ofron Trump Grenland\u00ebs dhe banor\u00ebve t\u00eb saj?<\/strong><\/p>\n<p>Trump i premton Grenland\u00ebs dhe 56.000 banor\u00ebve t\u00eb saj mbrojtje, ndon\u00ebse ai asnj\u00ebher\u00eb deri tani nuk \u00ebsht\u00eb shprehur p\u00ebr motivet e d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb tij. Ekonomikisht dhe n\u00eb aspektin gjeopolitik me k\u00ebt\u00eb do t\u00eb rritej influenca ndaj rajonit t\u00eb pasur me l\u00ebnd\u00eb t\u00eb para. Pik\u00ebrisht tani me shkrirjen e shtresave t\u00eb akullit dhe daljen n\u00eb pah t\u00eb pasurive n\u00ebntok\u00ebsore edhe Rusia e Kina gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb po p\u00ebrpiqen me ngulm t\u00eb ngrehin pretendimet e tyre. SHBA-ja me shtetin federal t\u00eb Alask\u00ebs pran\u00eb \u00c1rktikut, q\u00eb prej vitit 1951, ka nj\u00eb baz\u00eb aviacioni n\u00eb veri-per\u00ebndim t\u00eb Grenland\u00ebs.<\/p>\n<p>Profesori i shkencave politike n\u00eb K\u00ebln, Thomas J\u00e4ger n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr televizionin privat NTV, ka shprehur edhe nj\u00eb mendim tjet\u00ebr t\u00eb mundsh\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb Trump: &#8220;Mund t\u00eb p\u00ebrfytyrohet, se Trump d\u00ebshiron q\u00eb ta vendos\u00eb veten n\u00eb radh\u00ebn e President\u00ebve me tradit\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb zgjeruar duksh\u00ebm territorin, n\u00eb shekullin e XIX, SHBA u shtri m\u00eb tej n\u00eb per\u00ebndim dhe pastaj bleu Alask\u00ebn. Kjo do ta b\u00ebnte at\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr President\u00ebt e m\u00ebdhenj.&#8221;<\/p>\n<p>Por p\u0451rse Grenlanda, ishulli m\u0451 i madh i bot\u0451s &#8211; gjasht\u0451 her\u0451 m\u0451 i madh se Gjermania &#8211; i p\u0451rket nj\u0451 vendi t\u0451 vog\u0451l si\u00e7 \u0451sht\u0451 Danimarka? Gjeografikisht ishulli ndodhet qartazi n\u0451 Amerik\u0451n e Veriut, skaji m\u0451 veriper\u0451ndimor i Grenland\u0451s ndodhet fare pran\u0451 brigjeve t\u0451 Kanadas\u0451.<\/p>\n<p>Danimarka n\u0451 t\u0451 kund\u0451rt ndodhet m\u0451 shum\u0451 se 3000 km larg Grenland\u0451s dhe midis tyre ndodhen Islanda dhe nj\u0451 pjes\u0451 e Norvegjis\u0451. Ka pasur mjaft konflikte por m\u0451 n\u0451 fund danez\u0451t fituan dhe m\u00eb 1933 Grenlanda e akullt p\u00ebrfundimisht i kaloi Danimark\u0451s.<\/p>\n<p><strong>Grenlanda ka qen\u0451 dikur e gjelb\u0451r<\/strong><\/p>\n<p>Grenlanda quhet Vendi i Gjelb\u0451r. Sepse edhe n\u00ebse sot as q\u0451 mund t\u0451 p\u0451rfytyrohet, pasi 85% e ishullit ndodhet n\u0451n nj\u0451 shtres\u0451 akulli, dikur n\u0451 Grenland\u0451 ka qen\u0451 shum\u0451 m\u0451 ngroht\u0451. Studiuesit kan\u0451 gjetur gjurm\u0451 t\u0451 ADN-s\u0451 s\u0451 pem\u0451ve, t\u0451 fluturave dhe insekteve t\u00eb tjera. Para 450.000 deri n\u0451 900.000 vjet\u0451sh Grenlanda ka qen\u0451 e mbuluar prej pyjeve t\u0451 dendura.<\/p>\n<p>Shtresa e akullit, q\u0451 ka ende nj\u0451 trash\u0451si prej rreth 3800 metra, po pak\u0451sohet sepse akullnajat shkrijn\u0451. P\u0451rve\u0481 k\u0451saj bien gjithnj\u0451 e m\u0451 shum\u0451 shira, e kjo e intensifikon shkrirjen e akullnajave. Studiuesit kan\u0451 llogaritur q\u0451 niveli i detit n\u0451 mbar\u0451 bot\u0451n do t\u0451 rritej m\u0451 shum\u0451 se shtat\u0451 metra, n\u0451 rast se do t\u0451 shkrihej i gjith\u0451 akulli i Grenland\u0451s.<\/p>\n<p><strong>Pak njer\u0451z, aspak rrug\u0451<\/strong><\/p>\n<p>Sot n\u0451 Grenland\u0451 jan\u0451 vet\u0451m brezat bregdetar\u00eb pa akull t\u0451 banueshme. Kryesisht n\u0451 brigjet per\u0451ndimore klima fal\u00eb rrym\u0451s s\u0451 Golfstrimit \u0451sht\u0451 m\u0451 e p\u0451rshtatshme p\u0451r jetes\u0451. K\u0451tu ndodhen edhe shumica e fshatrave, si dhe kryeqyteti Nuuk. Ai ka 18.000 banor\u0451 dhe \u0451sht\u0451 qyteti m\u0451 i madh i Grenland\u0451s. Gjithsej n\u0451 ishull jetojn\u0451 56.000 banor\u0451 dhe dend\u0451sia e popullsis\u0451 \u0451sht\u0451 m\u0451 e ul\u0451ta n\u0451 bot\u0451. Vet\u0451m n\u0451 Artik jetojn\u0451 m\u0451 pak njer\u0451z se n\u0451 Grenland\u0451.<\/p>\n<p>N\u0451 mbar\u0451 ishullin mungojn\u0451 rrug\u0451t e hekurudhat, q\u0451 mund t\u0451 lidhin qytetet e fshatrat. Rrug\u0451 ka midis qyteteve, por ato p\u0451rfundojn\u0451 n\u0451 periferi t\u0451 qytetit. P\u0451r t\u0451 shkuar nga nj\u0451 qytet n\u0451 tjetrin banor\u0451t e Grenland\u0451s p\u0451rdorin avion\u0451, anije, helikopter\u0451, gomone ose slita me qen.<\/p>\n<p>Me ndryshimin e klim\u0451s edhe n\u0451 Grenland\u0451 mund t\u0451 ndryshoj\u0451 di\u00e7ka. M\u0451 pak akull n\u0451 k\u0451t\u0451 ishull n\u0451nkupton edhe m\u0451 shum\u0451 hap\u0451sir\u0451 jetese p\u0451r njer\u0451zit. Shkrirja e akujve \u00e7liron l\u0451nd\u0451 t\u0451 para t\u0451 r\u0451nd\u0451sishme, t\u0451 cilat jan\u0451 t\u0451 mbrojtura: Nd\u0451r t\u0451 tjera naft\u0451, minerale t\u0451 rralla, gaz natyror dhe uran.<\/p>\n<p>S\u0451 shpejti do t\u0451 nis\u0451 gjuetia p\u0451r elemente t\u0451 tilla. E Presidenti i zgjedhur i SHBA-s\u0451 si biznesmen ka nj\u0451 nuhatje t\u0451 fort\u0451 p\u0451r t\u0451 tilla gj\u0451ra.\/<a href=\"https:\/\/www.dw.com\/sq\/shba-p%C3%ABrse-i-intereson-groenlanda-presidentit-t%C3%AB-zgjedhur-donald-trump\/a-71251461\">DW<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Presidenti i zgjedhur i SHBA-s\u00eb, Donald Trump, sipas deklarimit t\u00eb fundit, do q\u00eb ta inkorporoj\u00eb me SHBA-n\u00eb Grenland\u00ebn, n\u00eb rast nevoje edhe me ndihm\u00ebn ushtarake. Presidenti i zgjedhur i SHBA-s\u00eb, Donald Trump q\u00eb pas fitores n\u00eb Zgjedhje ka p\u00ebrs\u00ebritur deklaratat, se Grenlanda duhet t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e Shteteve t\u00eb Bashkuara. Grenlanda \u00ebsht\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3202336,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29,11],"tags":[47,404,37],"class_list":["post-3203311","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bote","category-lajm","tag-donald-trump","tag-groenlanda","tag-shba"],"lang":"sq","translations":{"sq":3203311},"pll_sync_post":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3203311","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3203311"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3203311\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3203311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3203311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3203311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}