Mediat per\u00ebndimore dhe ekspert\u00ebt i jan\u00eb referuar si \u201cnjeriu i Rusis\u00eb n\u00eb jug\u201d t\u00eb Siris\u00eb dhe disa e shohin at\u00eb si k\u00ebrc\u00ebnim potencial p\u00ebr sundimtarin e ri t\u00eb shtetit, Ahmed al-Sharaa.<\/p>\n
Ai quhet Ahmed al-Awda dhe emri i tij pushtoi mediat q\u00eb kur u rr\u00ebzua nga pushteti Qeveria e ish-udh\u00ebheq\u00ebsit sirian, Bashar al-Assad, muajin e kaluar.<\/p>\n
Awda ka udh\u00ebhequr forcat rebele q\u00eb kund\u00ebrshtonin Assadin n\u00eb Dara, n\u00eb jug t\u00eb Siris\u00eb, q\u00eb n\u00eb vitet e para t\u00eb luft\u00ebs civile e cila nisi m\u00eb 2011, para se t\u00eb ndryshonte aleanca dhe t\u00eb bashk\u00ebpunonte me aleaten e Assadit, Rusin\u00eb.<\/p>\n
Teksa Hayat Tahrir al-Sham (HTS) \u2013 grup i shpallur organizat\u00eb terroriste nga Shtetet e Bashkuara \u2013 dhe aleat\u00ebt e tij nis\u00ebn nj\u00eb ofensiv\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb nga veriu kund\u00ebr Qeveris\u00eb s\u00eb Assadit m\u00eb 27 n\u00ebntor 2024, Awda dhe luft\u00ebtar\u00ebt e tij l\u00ebviz\u00ebn drejt Damaskut nga jugu.<\/p>\n
\u201cAi \u00ebsht\u00eb oportunist apo inteligjent dhe nj\u00eb lojtar pragramtik, varet nga perspektiva q\u00eb e shikoni\u201d, tha Robin Yassin-Kassab, bashkautor i librit me titullin: \u201cShtet n\u00eb flak\u00eb: Sirian\u00ebt n\u00eb revolucion dhe luft\u00eb\u201d.<\/p>\n
Rebel n\u00eb jug<\/strong><\/p>\n Nuk ka detaje t\u00eb qarta lidhur me fillimet e Awdas. Mediat, duke cituar njer\u00ebz t\u00eb af\u00ebrt me t\u00eb, kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se n\u00eb koh\u00ebn para nisjes s\u00eb luft\u00ebs civile n\u00eb Siri, ai u largua nga shteti dhe shkoi n\u00eb Emiratet e Bashkuara Arabe, pasi p\u00ebrfundoi sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak n\u00eb ushtrin\u00eb e Siris\u00eb.<\/p>\n Awda, i cili raportohet se nuk kishte p\u00ebrvoj\u00eb ushtarake p\u00ebrve\u00e7 sh\u00ebrbimit ushtarak, u kthye n\u00eb Dara m\u00eb 2012.<\/p>\n M\u00eb 2014, ai iu bashkua Ushtris\u00eb s\u00eb Lir\u00eb Siriane, nj\u00eb koalicion i gjer\u00eb i forcave rebele q\u00eb kund\u00ebrshtonte Assadin. Ai mori komand\u00ebn e batalionit Shabaab Al-Sunna (Rinia e Sunit\u00ebve) dhe m\u00eb pas mori kontrollin n\u00eb vendlindjen e tij, Bosra n\u00eb Dara.<\/p>\n Sipas njer\u00ebzve t\u00eb af\u00ebrt me t\u00eb, pavar\u00ebsisht bashk\u00ebpunimit me ta, ai asnj\u00ebher\u00eb nuk u afrua me grupet rebele islamiste sikurse Jabhat al-Nusra apo Fronti Nusra, q\u00eb u themelua nga Sharaa, i cili n\u00eb at\u00eb koh\u00eb njihej me nofk\u00ebn guerile, Abu Muhammad al-Jolani. Awda asnj\u00ebher\u00eb publikisht nuk ka shprehur d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb sundim sipas Ligjit t\u00eb Sheriatit.<\/p>\n Pas ofensiv\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb forcave qeveritare siriane m\u00eb 2018 p\u00ebr t\u00eb rimarr\u00eb jugun nga forcat rebele, Awda arriti t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn marr\u00ebveshje p\u00ebr zgjidhje me Rusin\u00eb.<\/p>\n Sipas marr\u00ebveshjes, rebel\u00ebt \u201cu pajtuan\u201d me Qeverin\u00eb e Assadit, dor\u00ebzuan armatimin e tyre t\u00eb r\u00ebnd\u00eb dhe vazhduan t\u00eb q\u00ebndronin n\u00eb jug.<\/p>\n \u201cN\u00eb fakt, [Awda] arriti nj\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt autonomie\u201d, tha Yassin-Kassab. \u201cAi u b\u00eb nj\u00eb komandant lokal lufte\u201d.<\/p>\n Awda m\u00eb pas u b\u00eb komandant i Brigad\u00ebs s\u00eb 8-t\u00eb, nj\u00eb nj\u00ebsit q\u00eb m\u00eb 2020 u integrua n\u00eb Korpusin e 5-t\u00eb t\u00eb ushtris\u00eb siriane, q\u00eb sponsorizohej nga Rusia.<\/p>\n Awda, megjithat\u00eb, ndryshoi besnik\u00ebrin\u00eb edhe nj\u00eb her\u00eb, pas ofensiv\u00ebs s\u00eb udh\u00ebhequr nga HTS-ja kund\u00ebr Assadit n\u00ebntorin e vitit t\u00eb kaluar. Thuhet se duke punuar me HTS-n\u00eb, ai shk\u00ebputi lidhjet me Rusin\u00eb dhe marshoi drejt Damaskut.<\/p>\n M\u00eb 8 dhjetor 2024, Awda dhe forcat e tij u pan\u00eb n\u00eb kryeqytetin sirian para arritjes s\u00eb Sharaas, por ata u larguan brenda or\u00ebsh. P\u00ebrderisa ai publikisht nuk e ka shprehur d\u00ebshir\u00ebn q\u00eb ta sfidoj\u00eb Sharaan, ka pasur raportime q\u00eb l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet se ai d\u00ebshiron t\u00eb mbaj\u00eb autonomin\u00eb e tij n\u00eb jug.<\/p>\n K\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr udh\u00ebheqjen?<\/strong><\/p>\n Shtetet e fuqishme sikurse Egjipti, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuara p\u00ebr pasojat rajonale nga marrja e pushtetit n\u00eb Siri nga islamist\u00ebt.<\/p>\n Ky shqet\u00ebsim vjen n\u00eb koh\u00ebn kur SHBA-ja \u00ebsht\u00eb n\u00eb proces t\u00eb\u00a0heqjes t\u00eb disa kufizimeve, p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar tranzicionin n\u00eb epok\u00ebn post-Assad. Bashkimi Evropian po ashtu po punon drejt heqjes s\u00eb sanksioneve ndaj naft\u00ebs, gazit, sistemit bankar dhe transportit, sipas nj\u00eb dokumenti jozyrtar t\u00eb BE-s\u00eb, t\u00eb cilin e ka par\u00eb Radio Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n Colin Clark, drejtor p\u00ebr politika dhe hulumtime n\u00eb firm\u00ebn k\u00ebshill\u00ebdh\u00ebn\u00ebse Soufan Group me seli n\u00eb Nju Jork, tha se n\u00ebse sundimtar\u00ebt e rinj t\u00eb Siris\u00eb arrijn\u00eb q\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive t\u00eb udh\u00ebheqin me shtetin, kjo do t\u00eb sh\u00ebrbente si \u201cnj\u00eb shtytje reale\u201d p\u00ebr grupet islamiste.<\/p>\n \u201cN\u00eb udh\u00ebheqjen n\u00eb Emiratet e Bashkuara Arabe dhe n\u00eb Arabin\u00eb Saudite ka shqet\u00ebsim se marrja e Siris\u00eb nga HTS-ja do t\u2019i inkurajoj\u00eb islamist\u00ebt n\u00eb k\u00ebto shtete, dhe n\u00ebse [Sharaa] ia del q\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb, do t\u00eb ishte d\u00ebshmi e konceptit p\u00ebr grupet sikurse V\u00ebllaz\u00ebria Myslimane\u201d, shtoi ai.<\/p>\n Si Emiratet, ashtu edhe Arabia Saudite i shohin l\u00ebvizjet islamiste si k\u00ebrc\u00ebnime ekzistenciale p\u00ebr monarkit\u00eb dhe sisteme e tyre politike.<\/p>\n K\u00ebtu, dikush si Awda \u2013 i cili njihet dhe ka lidhje me Emiratet e Bashkuara Arabe \u2013 mund t\u00eb p\u00ebrfshihet. Disa v\u00ebzhgues rajonal\u00eb kan\u00eb sugjeruar se ai mund t\u00eb b\u00ebhet Khalifa Haftar i Siris\u00eb \u2013 nj\u00eb burr\u00ebshtetas q\u00eb mb\u00ebshtetet nga Emiratet dhe Egjipti i cili ka sfiduar udh\u00ebheqjen e Qeveris\u00eb s\u00eb Pajtimit Komb\u00ebtar t\u00eb mb\u00ebshtetur nga Kombet e Bashkuara n\u00eb Libi.<\/p>\n \u201cJam i sigurt q\u00eb Emiratet dhe [presidenti i Egjiptit, Abdel-Fattah] Sisi do t\u00eb ndihmonin nj\u00eb kryengritje n\u00ebse dikush e nis nj\u00eb kryengritje n\u00eb Siri\u201d, tha Yassin-Kassab, duke shtuar se varet se sa efektive dhe sa e shpejt\u00eb do t\u00eb jet\u00eb administrata e re siriane mund t\u00eb vendos\u00eb rend dhe autoritet.<\/p>\n