N\u00eb vitin e fundit t\u00eb mandatit kat\u00ebrvje\u00e7ar, \u201cQeveria Kurti 2\u201d i ndau 202.8 milion\u00eb euro p\u00ebr Forc\u00ebn e Siguris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. K\u00ebto mjete u planifikuan p\u00ebr t\u2019u shpenzuar p\u00ebr vitin 2025, m\u00eb q\u00ebllim q\u00eb ushtria t\u2019i kryej\u00eb detyrat me efikasitet t\u00eb plot\u00eb. Kryeministri, Albin Kurti, jo rrall\u00eb u krenua se buxheti p\u00ebr ushtrin\u00eb ishte rritur nga viti n\u00eb vit, prej se ai kishte marr drejtimin e Qeveris\u00eb.<\/p>\n
\u201cBuxheti i p\u00ebrgjithsh\u00ebm p\u00ebr Ministrin\u00eb ton\u00eb t\u00eb Mbrojtjes dhe Forc\u00ebn e Siguris\u00eb vitin tjet\u00ebr [2025] do t\u00eb jet\u00eb q\u00eb n\u00eb fillim n\u00eb nivel t\u00eb 2% t\u00eb Bruto Produktit Vendor, sipas standardit t\u00eb NATO-s. Me shtesat p\u00ebrgjat\u00eb vitit do ta tejkaloj\u00eb vler\u00ebn prej 208 milion\u00eb euro\u201d, pati deklaruar ai, m\u00eb 31 tetor 2024, kur qe miratuar buxheti 3.6 miliard\u00eb eurosh nga ana e kabinetit t\u00eb ministrave. Derisa k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr mbrojtjen dhe sigurin\u00eb nuk u klasifikuan si konfidenciale, krejt n\u00eb fsheht\u00ebsi po ruhen shifrat e parave t\u00eb mbledhura n\u00eb Fondin e Siguris\u00eb, i cili u themelua m\u00eb 1 mars 2022.<\/p>\n
N\u00eb vendimin e themelimit t\u00eb k\u00ebtij Fondi thuhet se mjetet do t\u00eb buxhetohen tek Ministria e Mbrojtjes si buxhet shtes\u00eb dhe do t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e prioriteteve t\u00eb Qeveris\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb fush\u00ebn e mbrojtjes dhe siguris\u00eb shtet\u00ebrore, infrastruktur\u00ebn e siguris\u00eb, menaxhimin e katastrofave natyrore apo ngjash\u00ebm.<\/p>\n
E pyetur nga KALLXO.com, p\u00ebr shum\u00ebn e mbledhur, donator\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj dhe n\u00ebse parat\u00eb e dhuruara vullnetarisht nga qytetar\u00ebt jan\u00eb shfryt\u00ebzuar deri m\u00eb tani, kjo ministri ka refuzuar t\u00eb p\u00ebrgjigjet. \u201cSa i p\u00ebrket pyetjeve p\u00ebr Fondin e Siguris\u00eb duhet t’i drejtoheni Ministris\u00eb s\u00eb Financave t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs si p\u00ebr fondin ashtu dhe p\u00ebr ndarjen buxhetore\u201d \u2013 ka qen\u00eb \u00a0p\u00ebrgjigja e Liridona Gashit, z\u00ebdh\u00ebn\u00ebse n\u00eb Ministrin\u00eb e Mbrojtjes. Edhe m\u00eb t\u00eb mbyllur jan\u00eb treguar n\u00eb Ministrin\u00eb e Financave. Nga kjo ministri nuk kan\u00eb kthyer kurrfar\u00eb p\u00ebrgjigje n\u00eb pyetjet e d\u00ebrguara nga KALLXO.com, q\u00eb nga data 20.01.2025.<\/p>\n
Mes \u201ctransparenc\u00ebs\u201d dhe \u201ckonfidencialitetit\u201d<\/strong><\/p>\n Ramadan Ilazi, udh\u00ebheq\u00ebs i Hulumtimeve n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb thot\u00eb Fondi \u00ebsht\u00eb mbuluar nga nj\u00eb fsheht\u00ebsi e panevojshme. \u201cNeni 120 i Kushtetut\u00ebs p\u00ebrcakton qart\u00eb se fondet publike duhet t\u00eb mblidhen dhe t\u00eb shpenzohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb transparente e t\u00eb p\u00ebrgjegjshme, mir\u00ebpo Fondi i Siguris\u00eb mbetet nj\u00eb mister p\u00ebr publikun. T\u00eb pakt\u00ebn, qeveria duhet t\u00eb publikoj\u00eb informacione baz\u00eb: kategorit\u00eb e p\u00ebrgjithshme t\u00eb shpenzimeve, shifrat totale t\u00eb buxhetit dhe raporte periodike\u2014n\u00ebse jo p\u00ebr publikun e gjer\u00eb, at\u00ebher\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr Komisionin Parlamentar p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr Mbrojtjen\u201d \u2013 thot\u00eb Ilazi. N\u00eb Nenin 120 t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs shprehimisht thuhet: \u201cShpenzimet publike dhe mbledhja e t\u00eb hyrave publike duhet t\u00eb bazohen n\u00eb parimet e llogaridh\u00ebnies, efektshm\u00ebris\u00eb, efikasitetit dhe transparenc\u00ebs\u201d.<\/p>\n Skender Perteshi, Drejtor Ekzekutiv i Institutit \u2018Prevent\u2019 thot\u00eb se informacionet p\u00ebr Fondin e Siguris\u00eb jan\u00eb t\u00eb klasifikuara p\u00ebr shkak t\u00eb asaj se n\u00ebse informacionet e shum\u00ebs s\u00eb Fondit apo se p\u00ebr \u00e7far\u00eb jan\u00eb shpenzuar mjetet, mund t\u00eb cenojn\u00eb sigurin\u00eb komb\u00ebtare. \u201cN\u00eb at\u00eb buxhet mund t\u00eb ken\u00eb qasje vet\u00ebm individ\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt argumentojn\u00eb arsyen pse k\u00ebrkojn\u00eb k\u00ebt\u00eb qasje n\u00eb ato informata, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb pajisur me certifikat\u00eb t\u00eb siguris\u00eb prej nivelit t\u00eb konfidencialitetit deri tek niveli \u2018Top Secret\u2019, nivele q\u00eb jan\u00eb t\u00eb bazuar tek ligji p\u00ebr klasifikimin e informacionit\u201d \u2013 thot\u00eb Perteshi.<\/p>\n Megjithat\u00eb, dit\u00ebn ku \u00ebsht\u00eb miratuar buxheti p\u00ebr vitin 2025, p\u00ebr ministrin e Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, nuk ka qen\u00eb problem t\u00eb flas\u00eb p\u00ebr parat\u00eb q\u00eb jan\u00eb ndar\u00eb p\u00ebr ushtrin\u00eb dhe p\u00ebr q\u00ebllimin e shfryt\u00ebzimit t\u00eb tyre. \u201cRritja e dukshme e buxhetit dhe investimi n\u00eb resurse humane, p\u00ebrgatitje t\u00eb personelit ushtarak\u00eb dhe ngritje t\u00eb kapaciteteve operacionale p\u00ebrmes investimit n\u00eb armatime, \u00ebsht\u00eb tregues i qart\u00eb q\u00eb ky sektor ka v\u00ebmendjen e duhur dhe do t\u00eb fuqizohet n\u00eb vazhdim\u00ebsi, jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mbrojtur shtetin por dhe p\u00ebr t\u00eb kontribuar n\u00eb \u00e7do operacion nd\u00ebrkomb\u00ebtar me q\u00ebllim t\u00eb ruajtjes s\u00eb stabilitetit dhe paqes\u201d, pati deklaruar Maqedonci<\/a>.<\/p>\n Nga komentimet nuk ishte rezervuar as L\u00ebvizja Vet\u00ebvendosje. Rritjen e buxhetin p\u00ebr ushtrin\u00eb, kjo parti e ka shfryt\u00ebzuar edhe p\u00ebr t\u2019i goditur partit\u00eb q\u00eb kan\u00eb qeverisur m\u00eb her\u00ebt. \u201cNj\u00eb krahasim i thjesht\u00eb midis ndarjeve buxhetore t\u00eb vitit 2021 dhe atyre t\u00eb vitit 2025 tregon qartazi ndryshimin e madh n\u00eb qasjen ndaj ushtris\u00eb. M\u00eb par\u00eb, gjat\u00eb qeverisjes s\u00eb Klubit t\u00eb St\u00ebrvjet\u00ebruar Politik, ushtria nuk merrte v\u00ebmendjen e duhur, si\u00e7 d\u00ebshmojn\u00eb rekrutimet e pakta, pajisjet ushtarake t\u00eb vjet\u00ebruara dhe buxheti i ul\u00ebt\u201d, shkruan n\u00eb nj\u00eb postim q\u00eb LVV<\/a> e kishte publikuar n\u00eb rrjete sociale m\u00eb 1 n\u00ebntor 2024. Sipas partis\u00eb n\u00eb pushtet, \u201csot, kjo gjendje ka ndryshuar drastikisht\u201d pasi \u201cjan\u00eb b\u00ebr\u00eb investime t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb rritjen e numrit t\u00eb ushtar\u00ebve, modernizimin e pajisjeve ushtarake dhe blerjen e sistemeve m\u00eb t\u00eb reja t\u00eb armatimit\u201d. Por, sa i p\u00ebrket Fondit t\u00eb Siguris\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb gj\u00eb!<\/p>\n Kur, si dhe pse krijohen fondet?<\/strong><\/p>\n Ramadan Ilazi ka bindjen se kjo iniciativ\u00eb e cila u promovua shum\u00eb n\u00eb fillim, duket se \u00ebsht\u00eb zbehur. Kjo, sipas tij, l\u00eb p\u00ebrshtypjen se nuk ka pasur strategji t\u00eb qart\u00eb prapa iniciativ\u00ebs. \u201cZakonisht kur krijohen fonde t\u00eb tilla, ato krijohen n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb emergjente, kur burimet e qeveris\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pakta, ose nevojiten m\u00eb shum\u00eb burime, si\u00e7 jan\u00eb fondet, p\u00ebr t\u00eb trajtuar nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim n\u00eb zhvillim\u201d, thot\u00eb ai p\u00ebr Kallxo.com.<\/p>\n \u201cMegjithat\u00eb, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb dihet m\u00eb dhe t\u00eb kemi nj\u00eb politik\u00eb strategjike t\u00eb qart\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb kjo m\u00eb shum\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ne kemi nevoj\u00eb q\u00eb publiku dhe palet e tjera t\u00eb japin kontribute shtes\u00eb, p\u00ebrmes nj\u00eb buxheti t\u00eb dedikuar, dhe p\u00ebr mua kjo nuk ka qen\u00eb e qart\u00eb deri m\u00eb tani. Kjo sidomos kur kihet parasysh se qeveria ka pasur suficit buxhetor secilin vit\u201d \u2013 shprehet Ilazi.<\/p>\n Perteshi n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr thot\u00eb se Qeveria ka t\u00eb drejt\u00eb q\u00eb informacionet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb Fond t\u2019i konsideroj si t\u00eb klasifikuara. \u201cKjo nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb Qeveria apo institucionet mund t\u2019i keqp\u00ebrdorin k\u00ebto fonde apo t\u00eb ket\u00eb dyshime p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e shfryt\u00ebzimit t\u00eb tyre, sepse edhe Ligji p\u00ebr Klasifikimin e Informacionit dhe Verifikimin e Siguris\u00eb edhe legjislacioni n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, ka rregulluar m\u00ebnyr\u00ebn se si mekanizmat e kontrollit civil dhe demokratik t\u00eb siguris\u00eb mund t\u2019i kontrollojn\u00eb, monitorojn\u00eb dhe menaxhojn\u00eb fondet t\u00eb cilat konsiderohen si t\u00eb klasifikuara\u201d \u2013 thot\u00eb Perteshi p\u00ebr KALLXO.com.<\/p>\n Ai shton se jan\u00eb Komisionet Parlamentare p\u00ebr Mbik\u00ebqyrjen e AKI-s\u00eb, ai p\u00ebr Mbik\u00ebqyrjen e Ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes dhe FSK-s\u00eb, Inspektori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i AKI-s\u00eb, Nj\u00ebsit\u00eb e Auditimit t\u00eb Brendsh\u00ebm dhe Agjencia p\u00ebr Klasifikim t\u00eb Informacionit dhe Verifikim t\u00eb Siguris\u00eb si dhe mekanizma tjer\u00eb institucional, t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb t\u00eb rregulluar m\u00ebnyr\u00ebn se si menaxhohen dhe mbik\u00ebqyren k\u00ebto fonde.<\/p>\n Ilazi thot\u00eb se gjat\u00eb k\u00ebtyre kat\u00ebr vjet\u00ebve ka qen\u00eb pozitive rritja e buxhetit p\u00ebr mbrojtje, ndon\u00ebse sipas tij kjo nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme. \u201cSiguria nuk p\u00ebrkufizohet vet\u00ebm nga investimet n\u00eb armatim dhe pajisje. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, trajnimet, nd\u00ebrveprimi me NATO-n dhe nj\u00eb qasje e planifikuar e q\u00ebndrueshme duhet t\u00eb jen\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi, n\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb gare nj\u00ebdimensionale armatimi\u201d \u2013 thot\u00eb ai.<\/p>\n P\u00ebr blerjen e armatimit dhe pajisjeve p\u00ebr institucionet e Siguris\u00eb, Perteshi thot\u00eb se ka arsyetim ligjor edhe n\u00eb Ligjin e Prokurimit Publik, p\u00ebr shkak t\u00eb interesit komb\u00ebtar.<\/p>\n \u201cGjat\u00eb procedurave p\u00ebr blerjen e pajisjeve t\u00eb ndryshme, mund t\u00eb barten informacione sekrete dhe ligji i ka t\u00eb rregulluara m\u00ebnyr\u00ebn se si institucionet mund t\u00eb negociojn\u00eb kontrata apo mund t\u00eb lidhin kontrata t\u00eb klasifikuara me operator\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm ekonomik\u00eb, qoft\u00eb lokal apo nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Brenda atyre Komisioneve \u00ebsht\u00eb e rregulluar m\u00ebnyra se si k\u00ebto blerje t\u00eb cilat i shmangen procedurave t\u00eb rregullta t\u00eb prokurimit publik mund t\u00eb shkojn\u00eb duke u mbik\u00ebqyrur dhe duke garantuar integritet n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi\u201d \u2013 shton Perteshi.<\/p>\n E Ilazi thot\u00eb se Qeveria duhet t\u00eb ket\u00eb qasje m\u00eb transparente dhe t\u00eb siguroj\u00eb q\u00eb veprimtaria e Fondit p\u00ebrputhet me objektivat m\u00eb t\u00eb gjera t\u00eb mbrojtjes dhe siguris\u00eb. \u201cTa b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb respekton nj\u00ebkoh\u00ebsisht Kushtetut\u00ebn dhe besimin e publikut, por edhe reflekton edhe strategjin\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb vendit n\u00eb p\u00ebrputhje me qasjen e NATO-s, q\u00eb \u00ebsht\u00eb mbrojtja e zgjuar\u201d \u2013 p\u00ebrfundon Ilazi.<\/p>\n M\u00eb 01.03.2022 kur u themelua Fondi i Siguris\u00eb, Kryeministri i Kosov\u00ebs Albin Kurti pati shkruar se Fondi u themelua n\u00eb p\u00ebrputhje me nevojat e Forc\u00ebs s\u00eb Siguris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, situat\u00ebs dhe pas konsultimeve me partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n \u201cMjetet e mbledhura financiare synohet t\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb p\u00ebrputhje me strategjin\u00eb e siguris\u00eb shtet\u00ebrore t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb pritet t\u00eb miratohet nga Qeveria e Republik\u00ebs se Kosov\u00ebs\u201d, shkruante Kurti. Fondi, si\u00e7 thoshte ai, do t\u00eb p\u00ebrdorej ekskluzivisht p\u00ebr q\u00ebllimin e p\u00ebrcaktuar nga qeveria. Gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb rezistenc\u00ebs paq\u00ebsore n\u00eb vitet \u201990-ta ishte krijuar Fondi i 3 p\u00ebrqind\u00ebshit, nd\u00ebrsa gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs, ishte krijuar edhe Fondi \u201cVendlindja Th\u00ebrret\u201d. M\u00ebnyra e shfryt\u00ebzimit t\u00eb parave t\u00eb derdhura n\u00eb k\u00ebto dy fonde, n\u00eb vazhdim\u00ebsi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcjell me dyshime p\u00ebr keqp\u00ebrdorimin e tyre.<\/p>\n