Presidenca e Kosov\u00ebs njoftoi m\u00eb 25 janar se presidentja Vjosa Osmani \u00ebsht\u00eb duke punuar p\u00ebr ta themeluar Komisionin Presidencial p\u00ebr Drejt\u00ebsi Tranzicionale.<\/p>\n
Me gjith\u00eb iniciativat n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, Kosov\u00ebs i ka munguar nj\u00eb komision i till\u00eb p\u00ebr zbardhjen e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe fakteve p\u00ebr luft\u00ebn edhe 25 vjet pas p\u00ebrfundimit t\u00eb saj, sipas Bekim Blakajt nga Fondi p\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn Humanitare n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
Osmani u takua m\u00eb 25 janar me disa nga shefat e misioneve diplomatike dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb organizatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Kosov\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb angazhuar n\u00eb fush\u00ebn e drejt\u00ebsis\u00eb, dhe pritet t\u00eb takohet edhe me p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb tjer\u00eb nga organizatat p\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb viktimave, shoq\u00ebris\u00eb civile dhe komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, p\u00ebr ta finalizuar fillimit sa m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij komisioni, sipas njoftimit.<\/p>\n
Nisma p\u00ebr themelimin i k\u00ebtij komisioni buron nga Strategjia p\u00ebr Drejt\u00ebsi Tranzicionale e Kosov\u00ebs, sipas Presidenc\u00ebs.<\/p>\n
\u00c7ka \u00ebsht\u00eb ky komision?<\/strong><\/p>\n Qeveria e Kosov\u00ebs e miratoi vitin e kaluar Strategjin\u00eb p\u00ebr Drejt\u00ebsi Tranzicionale dhe nd\u00ebr synimet e strategjis\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe themelimi i komisionit presidencial.<\/p>\n Misioni i komisionit \u00ebsht\u00eb t\u2019i dokumentoj\u00eb dhe t\u2019i v\u00ebrtetoj\u00eb faktet p\u00ebr shkeljet e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, ta rivendos\u00eb dinjitetin e viktimave, ta rris\u00eb vet\u00ebdijesimin dhe t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb transformimin shoq\u00ebror. Ai ka mandat specifik dhe n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb tij duhet ta nxjerr\u00eb nj\u00eb raport mbi gjetjet, thuhet n\u00eb dokumentin e strategjis\u00eb.<\/p>\n Blakaj tha se Kosova ende nuk ka ndonj\u00eb raport zyrtar p\u00ebr krimet q\u00eb kan\u00eb ndodhur gjat\u00eb luft\u00ebs dhe mbi d\u00ebmet e shkaktuara.<\/p>\n \u201cN\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, mendoj se n\u00eb Kosov\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb sa duhet n\u00eb fush\u00ebn e drejt\u00ebsis\u00eb tranzicionale. Kan\u00eb kaluar 25 vjet nga p\u00ebrfundimi i luft\u00ebs dhe asnj\u00ebra nga shtyllat nuk \u00ebsht\u00eb zbatuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e duhur. E drejta e viktimave n\u00eb drejt\u00ebsi nuk \u00ebsht\u00eb realizuar\u201d, tha Blakaj p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n Edhe nj\u00eb \u00e7erekshekull pas p\u00ebrfundimit t\u00eb luft\u00ebs, shum\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb burojn\u00eb nga konflikti ende nuk jan\u00eb zgjidhur, p\u00ebrfshir\u00eb mosnd\u00ebshkueshm\u00ebria p\u00ebr krime lufte, personat e zhdukur q\u00eb nuk jan\u00eb gjetur ende, shkeljet e pand\u00ebshkuara t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe ndarjet etnike.<\/p>\n Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Fondit p\u00ebr t\u00eb Drejt\u00ebn Humanitare n\u00eb Kosov\u00eb – i cili v\u00ebzhgon gjykimet p\u00ebr krime lufte para gjykatave vendore dhe atyre nd\u00ebrkomb\u00ebtar – p\u00ebr 25 vjet jan\u00eb d\u00ebnuar rreth 80-85 persona me aktgjykim t\u00eb plotfuqish\u00ebm p\u00ebr krime t\u00eb kryera n\u00eb Kosov\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n Gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb viteve 1998 dhe 1999 n\u00eb Kosov\u00eb u vran\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 13.000 civil\u00eb, kryesisht shqiptar\u00eb. Sipas Kryqit t\u00eb Kuq, n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb ende 1.612 persona t\u00eb pagjetur nga lufta.<\/p>\n Sipas Blakajt n\u00eb fush\u00ebn e zbardhjes s\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe m\u00eb pak.<\/p>\n \u201cNuk ka pasur institucion shtet\u00ebror deri vitin e kaluar, i cili ka qen\u00eb kompetent p\u00ebr t\u2019i mbledhur dhe zyrtarisht faktet. Instituti i kaluar nuk ka dh\u00ebn\u00eb kurrfar\u00eb rezultati\u201d, tha ai.<\/p>\n Instituti p\u00ebr hulumtimin e krimeve t\u00eb luft\u00ebs ishte krijuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 2011, megjithat\u00eb, ai nuk kishte funksionuar si\u00e7 duhet dhe i nj\u00ebjti ishte mbyllur n\u00eb vitin 2018, kur n\u00eb krye t\u00eb Qeveris\u00eb ishte Ramush Haradinaj.<\/p>\n M\u00eb pas kryeministri Albin Kurti e themeloi Institutin p\u00ebr Hulumtimin dhe Dokumentimin e Krimeve t\u00eb Kryera Gjat\u00eb Luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb, i cili hyri n\u00eb fuqi n\u00eb korrik 2023.<\/p>\n M\u00eb 2017, presidenti i at\u00ebhersh\u00ebm i Kosov\u00ebs, Hashim Tha\u00e7i, e inicioi iden\u00eb e Komisionit t\u00eb s\u00eb V\u00ebrtet\u00ebs dhe Pajtimit. Megjithat\u00eb, nisma nuk u realizua pasi Tha\u00e7i u d\u00ebrgua n\u00eb Hag\u00eb n\u00eb vitin 2021 p\u00ebr t\u2019u gjykuar p\u00ebr dyshimet p\u00ebr krime lufte dhe krime kund\u00ebr njer\u00ebzimit.<\/p>\n Kush do t\u00eb jet\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb?<\/strong><\/p>\n Sipas dokumentit t\u00eb strategjis\u00eb, Komisioni Presidencial do t\u2019u jap\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb gjitha pal\u00ebve t\u00eb prekura nga lufta q\u00eb t\u00eb angazhohen drejtp\u00ebrdrejt dhe gjer\u00ebsisht n\u00eb mbledhjen e t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr p\u00ebrvojat e tyre.<\/p>\n Komisioni do t\u00eb ofroj\u00eb programe t\u00eb informimit ose vet\u00ebdijesimit dhe mbajtjes s\u00eb d\u00ebgjimeve publike p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u00e7\u00ebshtjesh ky\u00e7e, duke i lejuar viktimat nga t\u00eb gjitha komunitetet e prekura t\u2019i ndajn\u00eb rr\u00ebfimet e tyre me kombin, sipas dokumentit t\u00eb strategjis\u00eb.<\/p>\n Blakaj theksoi se \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb Komisioni Presidencial t\u00eb jet\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs dhe t\u2019i p\u00ebrfshij\u00eb edhe pakicat tjera n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb puna e tij t\u00eb cil\u00ebsohet e mir\u00ebfillt\u00eb.<\/p>\n \u201cNuk do t\u00eb ishte e d\u00ebshirueshme q\u00eb komisioni t\u00eb jet\u00eb nj\u00ebkomb\u00ebsi, q\u00eb t\u00eb mos i konsultoj\u00eb komunitetet e tjera, si serb\u00ebt dhe rom\u00ebt, etj. P\u00ebr t\u00eb qen\u00eb i suksessh\u00ebm nj\u00eb komision i till\u00eb, duhet t\u2019i marr\u00eb parasysh interesat e t\u00eb gjitha pal\u00ebve. N\u00ebse nuk ndodh kjo, at\u00ebher\u00eb raporti p\u00ebrfundimtar i k\u00ebtij komisioni mund t\u00eb jet\u00eb i papranuesh\u00ebm nga ndonj\u00eb pal\u00eb, e n\u00ebse ndodh kjo, ai mund t\u00eb cil\u00ebsohet si komision i d\u00ebshtuar\u201d, tha ai.<\/p>\n \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb drejt\u00ebsia tranzicionale?<\/strong><\/p>\n Drejt\u00ebsia tranzicionale shkon shum\u00eb p\u00ebrtej sall\u00ebs s\u00eb gjyqit, sepse q\u00ebllimi i saj thelb\u00ebsor \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtimi i demokracive t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe paq\u00ebsore p\u00ebrmes p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn dhe pajtimin, sipas Qendr\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Drejt\u00ebsi Tranzicionale.<\/p>\n Drejt\u00ebsia tranzicionale i referohet m\u00ebnyr\u00ebs se si kombet p\u00ebrballen me shkeljet e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn brenda shoq\u00ebrive n\u00eb tranzicion dhe ajo \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr demokratizim nga organizatat nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n Drejt\u00ebsia tranzitore mund t\u00eb funksionoj\u00eb si nj\u00eb leht\u00ebsues efektiv i pajtimit dhe stabilizimit pas konfliktit.<\/p>\n Sipas Qendr\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Drejt\u00ebsi Tranzicionale, synimet e drejt\u00ebsis\u00eb tranzicionale p\u00ebrfshijn\u00eb: sjelljen para drejt\u00ebsis\u00eb ata q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr abuzime p\u00ebrmes ndjekjes penale dhe formave jogjyq\u00ebsore t\u00eb hetimit (si mekanizmat p\u00ebr k\u00ebrkimin e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs); ofrimin e d\u00ebmshp\u00ebrblimeve p\u00ebr viktimat dhe adresimin n\u00eb nj\u00eb far\u00eb mase t\u00eb nevojave t\u00eb tyre; transformimin e sistemeve t\u00eb siguris\u00eb, duke i b\u00ebr\u00eb ato p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr shkeljet e kaluara dhe duke larguar abuzuesit e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut nga institucionet publike; dhe reformimin e institucioneve publike p\u00ebr t\u00eb parandaluar p\u00ebrs\u00ebritjen e shkeljeve t\u00eb kaluara.\/Radio Evropa e Lir\u00eb<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Presidenca e Kosov\u00ebs njoftoi m\u00eb 25 janar se presidentja Vjosa Osmani \u00ebsht\u00eb duke punuar p\u00ebr ta themeluar Komisionin Presidencial p\u00ebr Drejt\u00ebsi Tranzicionale. Me gjith\u00eb iniciativat n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, Kosov\u00ebs i ka munguar nj\u00eb komision i till\u00eb p\u00ebr zbardhjen e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe fakteve p\u00ebr luft\u00ebn edhe 25 vjet pas p\u00ebrfundimit t\u00eb saj, sipas Bekim Blakajt […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3208601,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11,228],"tags":[2438,2439,2440,64],"class_list":["post-3208821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajm","category-ligji","tag-drejtesia-tranzicionale","tag-komisioni-per-drejtesi-tranzicionale","tag-strategjia-per-drejtesi-tranzicionale","tag-vjosa-osmani"],"lang":"sq","translations":{"sq":3208821},"pll_sync_post":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3208821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3208821"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3208821\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3208821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3208821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.drakonispahiu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3208821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}